U Galeriji obojene svetlosti Centra za kulturu Požarevac sinoć je otvorena izložba „Požarevačko pozorište u periodu između dva svetska rata“ Istorijskog arhiva Požarevac, u okviru Amaterskih glumačkih svečanosti „Milivojev štap i šešir“.
Slobodanka Cvetković, autorka izložbe, istakla je da je postavka u osnovi nastala još 2006. godine, prikupljanjem arhivske građe ne samo u Istorijskom arhivu Požarevac, već i u Arhivu Vojvodine i Muzeju pozorišne umetnosti u Beogradu.
„Cilj nam je bio da jedan važan segment iz života međuratnog Požarevca predstavimo publici i na najbolji način oslikamo pejzaž ovog mesta između dva svetska rata“, rekla je ona.
Govoreći o tom periodu, naglasila je da je, uporedo sa ekonomskim i društvenim razvojem Požarevca, dolazilo i do promene u svesti ljudi. Građani više nisu težili isključivo materijalnim vrednostima, već su nastojali da se oplemene i u duhovnom smislu – a pozorište je bilo jedan od najboljih načina da se to ostvari.
„Prva inicijativa za formiranje požarevačkog pozorišta javila se 1928. godine, a realizovana je 24. aprila 1929. godine, kada je održana osnivačka skupština. U upravnom odboru bila su ugledna imena grada – advokati, profesori i lekari – koji su pružili početnu osnovu za razvoj pozorišta. U početku je nosilo naziv Oblasno narodno pozorište i finansiralo se sredstvima građana i dobrovoljnim prilozima. U junu 1930. godine, nakon podele države na banovine, postaje Narodno pozorište Dunavske banovine i delimično se finansira iz banovinskog budžeta. To je u određenoj meri olakšalo rad pozorišta, pa su mogli da angažuju i profesionalne glumce. Predstave su igrane tri ili četiri puta nedeljno, nekada i dva puta dnevno. U sezoni 1933/34. odigrano je čak 198 predstava, što je velika brojka za jednu malu sredinu“, rekla je autorka izložbe.
Ipak, kako je istakla, nije sve teklo bez poteškoća.
„Problemi sa finansiranjem bili su česti. Zbog nedostatka sredstava, pozorište je neretko gostovalo u okolnim gradovima kako bi obezbedilo novac za dalji rad i opstanak. Nažalost, 1934. godine pozorište je ugašeno, pre svega zbog izostanka finansijske podrške banovine i nemogućnosti da se prihodima od predstava obezbedi finansiranje. Godine 1936. ono prerasta u Narodno pozorište Dunavske banovine kneza namesnika Pavla, ali je do 1941. godine svega dva puta gostovalo u pozorištu i igralo pred Požarevljanima“, rekla je Cvetkovićeva.
Autorka je podsetila i na to da su važan segment društvenog života međuratnog Požarevca predstavljale kafane, u kojima su se održavale i pozorišne predstave, sve do izgradnje Doma požarevačke trgovačke omladine – današnje Politehničke škole. U toj zgradi nalazila se pozorišna sala sa 500 mesta, gde su se kasnije najčešće igrale predstave. Ipak, i pored toga, kafane su još dugo ostale omiljena mesta susreta pozorišta i publike.
Jasmina Nikolić, direktorka Istorijskog arhiva Požarevac, podsetila je da je ova izložba u Požarevcu prvi put svečano otvorena pre 20 godina, a da ju je tada otvorio glumac Vojislav Voja Brajović.
„Period između Prvog i Drugog svetskog rata bio je vreme dubokih društvenih, političkih i kulturnih promena. Upravo u tom složenom i dinamičnom vremenu pozorište je postalo mesto preispitivanja, otpora, nade i stvaranja novog identiteta. Scene u Beogradu, Novom Sadu, Požarevcu i drugim gradovima postale su mesta susreta različitih tradicija i umetničkih pravaca – od realizma do avangarde. U tom periodu snažno deluju institucije poput Narodnog pozorišta u Beogradu i Srpskog narodnog pozorišta. Njihovi ansambli profesionalizuju rad, podižu umetničke standarde i otvaraju prostor novim estetikama“, rekla je ona.
Dodala je da je pozorište u periodu između dva svetska rata istovremeno čuvalo nacionalnu dramsku tradiciju i hrabro prihvatalo evropske tokove. Pozorište je postalo ogledalo društva – mesto na kome se preispituju vlast, građanski moral, socijalne razlike i sudbina pojedinca u vremenu velikih promena.
„Ova izložba nas podseća da su upravo u tom međuratnom razdoblju postavljeni temelji savremenog srpskog i jugoslovenskog teatra: izgrađena je publika, formirani snažni ansambli, razvijena rediteljska poetika i osnažena svest o pozorištu kao javnoj, društveno odgovornoj umetnosti. Ona nas podseća i na to da je pozorište dragoceno svedočanstvo jednog vremena. Kroz fotografije, plakate, rukopise, arhivsku građu i kostime, pred nama oživljavaju scene, glumci, reditelji i publika jednog razdoblja koje je, uprkos krizama i neizvesnosti, bilo izuzetno plodno za kulturni razvoj“, istakla je direktorka.
Izložba će biti otvorena do 1. marta.
