Stočarstvo i turizam najveći privredni potencijali Žagubice (FOTO)

Žagubica

Privreda

Stočarstvo i turizam najveći privredni potencijali Žagubice (FOTO)

Foto: A.M.

How Good Of A Friend Are You Really?

Opština Žagubica pripada ruralnom tipu opština u kojoj je iskorišćavanje prirodnih sirovina najvažnija privredna aktivnost.

Žagubička opština toliko ima prirodnih resursa, da njeni žitelji ili bilo ko drugi obdaren preduzetničkim duhom, jedino što treba da urade je da pokrenu posao. Međutim, ako želite da uđete u saradnju sa divljom homoljskom prirodom i napravite nešto dobro, morate i da joj se prilagodite. Upravo njeno nepregledno bogatstvo je i nedostatak, jer je često neukrotivo. Daleko je od koridora i brzih saobraćajnica, nema mnogo ljudi pa je teško naći i dobru radnu snagu, ali i sama opština nikada nije dovoljno veliko tržište koje bi omogućilo dalji razvoj i rast.

Ipak, potencijali su toliko veliki, da na kraju mora da se isplati, ako poštujete prirodu i zasučete rukave.

Opština Žagubica pripada ruralnom tipu opština u kojoj je iskorišćavanje prirodnih sirovina najvažnija privredna aktivnost i nalazi se u četvrtoj, najnerazvijenijoj grupi opština.

U Žagubici posluje oko 90 privrednih društava. Najveće je rudnik mrkog uglja “Jasenovac” u Krepoljinu u kome radi oko 200 zaposlenih. To je jedino preduzeće koje po klasifikaciji pripada srednjim preduzećima. Sva ostala su mala i mikro preduzeća. Uglavnom imaju do deset radnika.

Rudnik u Krepoljinu je najveće preduzeće i zapošljava 200 radnika

Najveći broj preduzeća je iz oblasti trgovine i ugostiteljstva. Od proizvodnih delatnosti dominiraju firme koje se bave eksploatacijom drveta i proizvodnjom rezane građe. Ima i dosta preduzeća iz oblasti transporta i izvođenja građevinskih radova.

Kao i u ostalim opštinama u Srbiji, i u opštini Žagubica izvršena je delimična privatizacija proizvodnih pogona. Neka od preduzeća su još uvek u fazi transformacije usled čega ne rade ili rade sa smanjenim kapacitetom. U opštini nema infrastrukturno opremljenih poslovnih lokacija ili industrijskih zona. Poslovna lokacija Jelenac u Žagubici i lokacija kod Vukovca su delimično opremljene.

Prema poslednjem popisu, u opštini Žagubica živi skoro 13.000 ljudi. Jedna trećina njih je već prilično dugo na privremenom radu u inostranstvu. Druga trećina se bavi poljoprivredom. A od onih koji su još uvek rešeni da žive okruženi blagodetima Homolja koje su im date rođenjem u ovoj zelenoj oazi, zaposleno je samo 1500 ljudi. Na evidenciji službe za zapošljavanje broj varira od  300 do 500.

Najveći broj zaposlenih po sektorima:

  • rudarstvo – (18,8%),
  • zdravstvo i socijalna zaštita – (12,2%),
  • obrazovanje – (9,3%),
  • poljoprivreda –  (5,3%),
  • trgovine na veliko i malo – (4,9%).

U odeljenju za privredu i ekonomski razvoj smatraju da struktura zaposlenih po sektorima nije dobra, s obzirom na to da najveći broj radi u neproizvodnim delatnostima: obrazovanju, zdravstvu i socijalnoj zaštiti. Najčešće su u pitanju državne institucije i privredna društva (71,7%), a znatno manje preduzetničke delatnosti (28,3%).

U strukturi nezaposlenih dominira nekvalifikovana radna snaga. Na evidenciji Nacionalne službe za zapošljavanje je vrlo mali broj nezaposlenih sa višim stepenima stručne spreme. To ne znači da u Žagubici nema visokoobrazovanih, već da kada jednom odu na studije u veće gradove, teško se vraćaju.

Bez obzira na sve tehničke nepovoljnosti, u opštini Žagubica ipak može da se pokrene, održava, pa čak i razvija ozbiljan privatni posao. Takav primer je i pečurkana u Jošanici, od koje živi trećina sela.

Spada u manja preduzeća, ima desetoro stalno zaposlenih. Svakoga dana, iz ovog mestašca i od njihovih kooperanata u okruženju, na pijace Beograda, Bora i Zaječara stigne dve tone pečuraka.

Da u Homolju može da uspe privatan posao, dokaz je pečurkana Stevićevih

Uprkos nedostacima, vlasnik Dražen Stević kaže da je moguće razviti dobar posao.

 

 „Samo treba da imaš tržište, dobar proizvod i da konstantno radiš na kvalitetu. Problem je što su svi kupci daleko, jer ima malo ljudi koji su ostali da žive u opštini Žagubica“, kaže on.

 

Porodicu Stević ni ti problemi nisu sprečili da iz Jošanice razvije posao do tog nivoa da su kupili i najveću fabriku za proizvodnju briketa komposta u kojima se zapravo pečurke proizvode i rastu. Samo što je taj pogon kod Kovina. Tamo imaju četrdesetoro zaposlenih.

Rudarstvo i eksploatacija kamena

Rudarstvo je važna privredna grana za Žagubicu jer je jamski rudnik “Jasenovac” u Krepoljinu,  najveće preduzeće u opštini, koje zapošljava veliki broj ljudi. Iako je u sistemu JP PEU “Resavica” možda i najmanji. Ovo preduzeće izdržava veliki boj porodica kroz plate zaposlenih. Međutim, rezerve uglja su pri kraju i godinama se govori o zatvaranju.

U poslednjih nekoliko godina na teritoriji opštine Žagubica su vršena intenzivna istraživanja rudnih potencijala, pre svega bakra i zlata. Prvi rezultati ukazuju na postojanje značajnih rezervi ovih ruda, tako da se očekuje da u narednom periodu dođe do značajnijih investicija u ovoj oblasti.

U opštini se, takođe, vrši eksploatacija građevinskog, ukrasnog i tehničkog kamena na osam različitih lokacija. Ukrasni kamen se vadi na četiri lokacije u količini od oko 12.500 m3 kamena. Tehnički kamen se vadi na četiri lokacije, i to na dva tucanik eruptiv (oko 350.000 m3), a na dva običan tucanik (43.000 m3).

Drvna industrija

Ukupna površina pod šumama u opštini Žagubica je 42.725 hektara. U državnom vlasništvu se nalazi oko 16.825 hektara, na tom prostoru se godišnje seče prosečno oko 25.000 m³ drveta za ogrev i preradu u drvoprerađivačkim pogonima. Mogućnost plasmana drvne mase bazirana je na JP “Srbijašume”, koje je najveći potrošač tehničkih sortimenata. 

Potencijali za razvoj drvne industrije su prilično veliki i iskorišćeni

Drvna industrija u Srbiji trenutno doživljava vrlo ozbiljne promene, smatraju vlasnici firmi u toj oblasti, pre svega zbog razvoja proizvodnje peleta. To se posebno odražava na žagubičku opštinu zbog velike količine sirovine, koje seku po planu JP „Srbijašuma“.

Zbog povećane proizvodnje peleta i veće isplativosti prodaje drveta proizvođačima peleta, cena ogrevnog drveta porasla je za 15 odsto po metru.

„U opštini Žagubica rade dve peletare i ima posla za povećanje proizvodnih kapaciteta, iako je već u Petrovcu treća“, objašnjava Aleksandar Bainović, vlasnik jedne od firmi za eksploataciju šuma, i dodaje:

 „Drvna industrija u Žagubici nikada nije bila na većem stepenu razvoja. Bilo bi dobro da pored profesionalne i organizovane eksploatacije šuma i proizvodnje više različitih poluproizvoda, počne sa radom i neka fabrika koja bi imala finalni proizvod od drveta.“

U tom planu isprečio se nedovoljan broj nezaposlenih na evidenciji Nacionalne službe za zapošljavanje. Opština je vodila pregovore sa jednim od kooperanata „Ikee“, koji je trebalo da zaposli 300 radinika, ali je na Zavodu bilo prijavljeno samo 300. Pravilo odabira je 1:6.

Tako je jedna od najnerazvijenijih opština u Srbiji, sa samo 1500 radih mesta i velikim brojem nezaposlenih, ostala bez investitora, jer ih u papirima nije imala dovoljno.

Preduzeće „Ambalažerka“ doselilo se u Osanicu zbog blizine drvne mase

U Osanici nekoliko godina radi fabrika za proizvodnju delova za drvenu ambalažu. Odnedavno su proširili posao i na proizvodnju peleta. Ova firma iz Begaljice kod Beograda u Homolje je došla pre svega zbog drvne mase, koja je osnovni materijal njihovih proizvoda. Ovde radi četrdeset zaposlenih.

I u lokalnoj samoupravi se slažu da treba potencijal obilja drvne mase dovesti do finalnog proizvoda, samo je taj plan teško realizovati.

 

“Većim stepenom finalizacije u svim gore nabrojnim oblastima doneo bi veći prihod i omogućio veću zaposlenost u poređenju sa pukom eksploatacijom sirovina koja je dominirala do sada,” naglasio je Safet Pavlović, predsednik opštine.

 

Poljoprivreda

Poljoprivreda je jedna od najvažnijih privrednih aktivnosti u opštini Žagubica. Godišnje se registruje oko 2.200 poljoprivrednih gazdinstava, odnosno oko 50 odsto svih domaćinstava u opštini.

Najzastupljenija privredna grana u Žagubici je poljoprivreda

Poljoprivredna proizvodnja se zasniva na malim zemljišnim površinama (okućnice i bašte) i namenjena je prvenstveno upotrebi u okviru domaćinstva. Uprkos lošim prirodnim preduslovima za razvoj ratarstva (reljef, klima, struktura zemljišta), u Žagubici se stanovništvo po navici i nasleđu redovno bavi ovom granom, iako će uvek reći da nema zarade.

Iako se veliki broj domaćinstva bavi ratarstvom, reljef nije pogodan

U opštini nema većih skladišnih prostora (silosa, hladnjača itd.). Sa izuzetkom par mlinova i jedne mlekare, u opštini nema prerađivačkih kapaciteta za poljoprivredne proizvode.

Najvažniji poljoprivredni sektor je stočarstvo i to govedarstvo i ovčarstvo. Nepregledne pašne i livadske površine predstavljaju ogroman potencijal za još veći razvoj ove vrste uzgoja. Najveći pašnjaci se nalaze na obroncima homoljskih i gornjačkih planina, kao i na planini Beljanici. Ovde se još uvek mogu videti katuni i bačije, starinska stočarska staništa koja su i danas u upotrebi.

Stočarstvo ima najviše potencijala u Homojlu, posebno ovčarstvo

Stočarstvo je tradicionalno. Mali je broj velikih stada ili specijalizovanih domaćinstava za stočarsku proizvodnju. Najvažniji proizvodi su daleko poznati -homoljski sir i homoljsko jagnje.

Brendovi Homolja od meda do planinskih tajni

Veliki broj poljoprivrednih gazdinstava predstavlja važan potencijal ali glavni nedostatak je što su sva registrovana domaćinstva mala i mešovita. U opštini preovlađuju poljoprivredna gazdinstva sa posedom do pet hektara, dok je broj velikih poljoprivrednih imanja simboličan. U opštini nije vršena komasacija tako da je mali zemljišni posed dodatno iscepkan na manji ili veći broj parcela.

S obzirom na čistu i nezagađenu životnu sredinu i minimalnu upotrebu hemijskih sredstava, na poljoprivrednim gazdinstvima, razvoj organske i ekološke proizvodnje predstavlja jedan od velikih potencijala opštine u narednom periodu. Posebne potencijale u ovom delu predstavlja razvoj stočarstva, prvenstveno ovčarstva, kao i proizvodnja i sakupljanje pečurki, lekovitog bilja i šumskih plodova, razvoj pčelarstva, ribarstva...

 

U Odeljenju za privredu i ekonomski razvoj kažu da je stanje prateće infrastrukture nezadovoljavajuće i ne prati mogućnosti razvoja savremene poljoprivrede. “Poslednjih godina u opštini se beleži porast tehničke opremljenosti poljoprivrednih gazdinstava (mehanizacije i alata). Međutim, u opštini ne postoje ovlašćeni servisi za poljoprivrednu mehanizaciju, a snabdevanje rezervnim delovima je otežano. Nedostaju i kapaciteti za otkup i skladištenje poljoprivrednih proizvoda. Izražen je i nedostatak poljoprivrednih apoteka i benzinskih stanica,”, objasnio je Radiša Milošević iz ovog opštinskog odeljenja.

U opštini Žagubica tehnička opremljenost beleži porast posle mnogo godina

Ekološka industrija

Osnovni trend razvoja u opštini Žagubica bazira se na prepoznavanju šansi koje se ukazuju zbog povećane tražnje, kako za ekološki čistom i nezagađenom hranom, tako i za proizvodnjom koja se bazira na čistim tehnologijama i očuvanju životne sredine.

Homoljski salaš

Veliki prirodni resursi u vidu hidropotencijala, rudnog blaga, šuma, pa i mogućnosti za korišćenje alternativnih izvora energije, poput energije vetra, pružaju mogućnost za razvoj različitih privrednih grana kao što su gajenje pastrmke, dobijanje struje iz manjih hidrocentrala, eksploatacija mrkog uglja, ukrasnog kamena, kvarcnog peska, volframa, proširenje primarne drvne industrije.

Opšta spoznaja u svetu o vrednosti čiste i nezagađene hrane predstavlja izuzetnu šansu za dalji razvoj specifične poljoprivrede u opštini Žagubica. Planinski venci koji okružuju ovu oblast, stvaraju mikroklimat i daju sredinu izolovanu od negativnih uticaja u kojoj se može podići na viši nivo proizvodnja meda, sira, ovaca, lekovitog bilja.

Dalji rad na priznavanju geografskog porekla poljoprivrednih proizvoda sa ovog područja je samo preduslov za stvaranje brendova, koji bi omogućili plasman čak i na probirljivom EU tržištu.

U narednoj deceniji, planina Beljanica, odnosno deo teritorije opštine Žagubica i okolnih lokalnih samouprava, treba da postane nacionalni park.  To će biti odlično iz ugla zaštite životne sredine, kao i za razvoj turizma, ali će biti velika prekretnica za drvnu industriju koja je uhvatila ozbiljan zamah.

Beljanica bi mogla uskoro da postane nacionalni park, što je idealno za razvoj turizma

Ribnjaci kao čista privredna grana u ovoj opštini i sada su dobro razvijeni. Posebno u gornjem slivu reka koje okružuju Beljanicu, izgrađena su tri ribnjaka za uzgoj kalifornijske pastrmke:

Ribnjak Mlava u Žagubici godišnje proizvede 120 tona pastrmke i jedan je od većih ribnjaka u Srbiji. Nalazi se na periferiji opštinskog centra Žagubice i vrlo je pristupačan. Napaja se vodom iz Žagubičkog vrela.

Ribnjak Vrelo na Krupajskoj reci je kapaciteta 5- 6 tona godišnje, a ribnjak Belosavac oko 8 tona godišnje.

Žagubica ima najbolje ribnjake u Srbiji

Ne treba ni podsećati da se ukus pastrmke iz Homolja, ne može porediti sa drugima i da mnogi samo zbog ovog jela dolaze u često zaboravljeno Homolje.  

Turizam kao glavna privredna grana

Kada si obdaren prirodnim lepotama, daleko od velikih centara, onda ti ne ostaje mnogo opcija osim da turizam prigrliš kao glavnu granu privrede.

Izuzetne prirodne lepote u kombinaciji sa tradicionalnom gostoljubivošću stanovništva i ponudom izvrsne hrane, daju velike mogućnosti za razvoj turizma. Sve veća potražnja za seoskim turizmom stavlja opštinu Žagubica u sam fokus ukoliko bi sve prednosti bile valorizovane, a nedostaci otklonjeni.

Obilje ribom bogatih vodotokova, kao i razvijena tradicija lovstva, dobra su osnova za lovni i ribolovni turizam. Za razliku od njih koji se mogu unaprediti u relativno kratkom vremenskom periodu, zimski,skijaški turizam sa pratećom infrastrukturom i obučenošću koju zahteva, može biti dugoročnije stremljenje opštine Žagubica.

Seoski turizam u Homolju može da bude više nego udoban

 

Koristeći svoje osnovne komparativne prednosti – očuvanu životnu sredinu i prirodne resurse, opština Žagubica će nastojati da unapredi privredu baziranu na čistim tehnologijama, organsku proizvodnju hrane i ruralni turizam utemeljen na tradiciji, kako bi stvorila uslove za zapošljavanje, rad i opstanak mladih i privlačenje investicija od strane dijaspore i drugih zainteresovanih investitora”, objasnio je Safet Pavlović, predsednik opštine.

 

* Ovaj tekst nastao je u sklopu projekta “Žagubica – biser Homolja”po osnovu Konkursa o sufinansiranju projekata iz budžeta Opštine Žagubica radi ostvarivanja javnog interesa u oblasti javnog informisanja u 2018.godini.
-  Stavovi izraženi u podržanom medijskom projektu isključiva su odgovornost autora i njegovih saradnika i ne predstavljaju nužno zvaničan stav Opštine Žagubica

0 komentar(a)

Vaš komentar

Vaša email adresa neće biti objavljena. Obavezna polja su osnačena *

To Top