Bistrica - idealno mesto za seoski turizam (FOTO)

Petrovac

Turizam

Bistrica - idealno mesto za seoski turizam (FOTO)

Foto: Ivan Jovanović

How Good Of A Friend Are You Really?

Selo čuvenog Dragutina Tomaševića, vodenica, pomeljara,valjavica za sukno, muzičara, zanatlija...To je Bistrica!

Selo Bistrica nalazi se 11 kilometara jugozapadno od Petrovca na Mlavi u podnožju Homoljskih planina, na obalama Bistričke reke, Mlavine desne pritoke. Kuće su uglavnom na mestu gde ova reka iz planine ulazi u prostranu ravnicu, koja se dalje širi oko Mlave.

Bistrički atar podno Vukana

Povrišina atara iznosi 2072 hektara. Oko sela se nalaze brda: Glavnica (347 metara) na jugoistoku, Kukuj (664 metra) na severoistoku i Golo brdo (283 metra) na severu.

Bistrica je selo zbijenog tipa, kuće su uglavnom na levoj obali Bistričke reke.

Član Saveta mesne zajednice, Milijanko Stevanović, za E-Braničevo ispričao je zanimljivu priču o tome kako je Bistrica dobila ime:

Prema legendi koju su nam kao deci pričali naši stariji, ovim krajevima su prolazili car Lazar i carica Milica. Idući desnom stranom reke Mlave, ispod obližnjih planina su pronašli izvor i rečicu koji su bili izuzetno bistri. Odmorili su se tu, pili vodu, umili se. Videvši to, lokalni narod je na tom mestu počeo da se okuplja, kasnije su počeli da naseljavaju taj deo oko izvora i nastalo je selo u čijoj blizini je bio i manastir koji je danas Bistrička crkva. Car Lazar i carica Milica su selo kasnije prozvali Bistrica po bistroj vodi koju su tu zatekli“.

Stevanović: Legenda kaže da su ime selu dali car Lazar i carica Milica

Stanovništvo Bistrice je srpsko i potiče sa Kosova, Kučajne, Crne reke i Timočke krajne.  U ovom selu meštani se uglavnom bave zemljoradnjom i stočarstvom.

Plodna bistrička zemlja

Prema popisu stanovništva iz 2011.godine Bistrica ima 820 stanovnika od kojih je oko 200 na privremenom radu u inostranstvu. Izraženo u procentima Bistrica je jedno od sela petrovačke opštine iz kojih najmanje ljudi odlazi.  

Predsednik Saveta mesne zajednice Bistrica, Boban Špirić, kaže da je mesna zajednica u predhodnom periodu dosta uradila na infrastrukturi sela, ali još mnogo stvari nedostaje i treba uraditi kako bi Bistrica bila još bolje mesto za život.

Šparić: Potenciraćemo turizam u budućnosti

„Bistrica ima seoski vodovod još od 1987.godine što je svrstava u prva sela sa teritorije opštine Petrovac koja su dobila vodovod. Gotovo celo selo je dobilo trofaznu struju, tako da problema u snabdevanju nema. Naše selo ima ogroman turistički potencijal tako da ćemo u narednom periodu biti usmereni ka njihovoj promociji , a isto tako i na stvaranju uslova za bavljenje turizmom u našem selu“ kaže Špirić.


Stare vodenice mogu biti turistički potencijal

Povoljan geografski položaj, blizina i dobra povezanost sa gradom, velika ponuda sadržaja zanimljivih potencijalnim turistima, razlozi su zbog kojih su se Bistričani zainteresovali za ruralni turizam.

U selu Bistrica odnedavno se ponovo čuje buka vodeničnog  točka, kao u stara vremena kada su meštani okolnih sela donosili džakove žita i kukuruza od kojih se mlelo brašno u vodenicama na Mlavi i Bistričkoj reci. To brašno najbolje je za mešenje slavskih kolača, vruće pogače, " parene proje " i " vlaškog kačamaka".

Nekada je bilo mnogo više vodenica u Bistrici

Zoran Nikolić ,vlasnik „Ružanske vodenice“, kako je Bistričani popularno zovu,   priseća se da je u Bistrici nekada bilo petnaest vodenica, a danas ih je ostalo svega osam.


Zoran Nikolić se nada da će i potomci nastaviti da melju brašno

Ljudi i dan danas dolaze u moju vodenicu kako bi dobili kvalitetno i ukusno kukuruzno brašno, baš ono pravo, sa kamena. Mogu da dođu i ljudi koji nemaju kukurz i da dobiju brašno, jer ja brašno nikada nisam, niti ću da prodajem. Za vreme naše manifestacije „Dani vodeničara i pomeljara“ brašno meljem dva dana i svako ko dođe može da uzme koliko god hoće.  Moja vodenica ne radi stalno, najviše zbog nedostatka vode, što je slučaj i sa drugim vodenicama u Bistrici. Radiću dok mogu, a siguran sam da će i moji potomci da nastave da je održavaju i da sa njom rade“ kaže Zoran Nikolić.

Na Bistirčkoj reci bilo je i više valjavica sukna, a jedna jedina koje se održala do danas pripada Drakčetu Tomaševiću. 


Stara bistrička valjarica: Od sukna se nekada ovde živelo

„Nekada su radile četiri valjavice, dok danas samo moju nekako održavam, ali ni ona ne radi  jer  više nema sukna i niko u Bistrici i okolini ne tka. Nekada se sukno kupovalo na metar, raboš se pravio radi upoređivanja. Jedan deo se zašije u sukno, a jedan se davao gazdi. Nekada je moglo da se živi od tog posla, porodice u selu su tako opstajale, ali danas više toga nema. Moja valjavica služi samo da se pokaže da se nekad u Bistrici proizvodilo sukno,“priča Tomašević za naš portal.

Deo sela Bistrica, oko 156 katastarskih parcela, 1986. godine proglašeno je za kulturno dobro od velikog značaja.

To je kulturno – istorijska celina u čijem sklopu su tri valjavice, deset vodenica, crkva sa crkvištem, salaš, pet kuća, od kojih je jedna sa pomoćnim zgradama, zatim zgrada mesne zajednice, stare škole i mehane. Danas to predstavlja najuređeniji deo sela.


Etno kuća Bistrica

Crkva , kroz istoriju poznata pod imenom Đerinac, crkvena porta i okolina svetinje, sada su mesto okupljanja meštana. Posebno u danima svetkovina kada se ovde okupljaju i gosti iz različitih krajeva, kao i ostali stanovnici opštine Petrovac na Mlavi i Homolja.

Tada bi se slučajnom prolazniku moglo učiniti da je zalutao u vremenu i na čudan način stigao u 18. ili 19. vek, jer sve što vidi podseća na to vreme : frulaš i kolo, šarene nošnje Srba i Vlaha, tezge gde se mogu probati i kupiti med i rakija, ali i rakijske kace i burići, grnčarija, "težinjavo platno", ručno tkani ćilimi, vuna i kožusi, zvona i praporci, opanci od svinjske i goveđe kože...

Napuštena bistrička vodenica

A malo niže od crkvene porte, u ambijentu netaknute prirode na planinskoj reci Bistrici, u dužini od pet kilometara od njenog izvora, u podnožju planine Veliki Sumorovac pa do izlaska reke iz sela, nalaze se vodenice i valjarice.

Ne čudi onda da je ovde jedna od glavnih manifestacija „Dani vodeničara i pomeljara“ koja se od 2012.godine održava svake godine, u organizaciji Mesne zajednice Bistrica, Turističke organizacije Petrovac na Mlavi i pod pokroviteljstvom opštine.  

 Manifestaciji prisustvuje veliki broj posetilaca.


„Dani vodeničara i pomeljara“ počinju u seoskoj crkvi

Počinje liturgijom u crkvi Svetog cara Konstantina i carice Jelene, zatim se obilaze vodenice i valjavice, razgleda i degustira zdrava hrana (kačamak, sir, proja…).

 Uz raznovrstan kulturno-umetnički program, organizuje se i izbor za najlepšu pomeljarku i najboljeg vodeničara, kao i takmičenje i ručnom krunjenju kukuruza.

Bistrička crkva je posvećena caru Konstantinu i carici Jeleni.


Crkva rušena, pa obnovljena na starim temeljima

Sveštenik Nenad Simonović ističe da je sadašnja crkva iz 1937.godine.

„Današnja crkva je na temeljima starog manastira koji je sagrađen 1471.godine, u vreme turskog ropstva. Crkva je napravljena na udaljenom mestu od sela kako bi je što bolje sačuvali od Turaka, ali su je 1813. Godine ipak srušili. Ktitori prve crkve koja je ovde bila su Bogdan i Mitar Jakšić iz susednog sela Ždrelo. Današnja crkva je obnovljena na temeljima stare, tako da je zadržala iste dimenzije. 1936.godine je počela obnova crkve na insistiranje sveštenika Čedomira Kujundžića koji je u to vreme bio paroh. Obnova je završena 1937.godine, a 23.maja iste godine crkva je i osveštana od strane tadašnjeg braničevskog vladike Venijamina. Preživela je Drugi svetski rat i ostala kao u periodu završetka obnove. Crkvena slava je Velika gospojina kada se u porti održava veliki tradicionalni Velikogospojinski sabor“, priča sveštenik bistrički Nenad Simonović.


Otac Nenad Simonović

Bistrica je poznata i po velikom broju muzičara i zanatlija. Ima svoj duvački orkestar koji je nadaleko poznat.

Bistrica je takođe poznata i po prvom srpskom olimpijcu Dragutinu Tomaševiću koji je ovde rođen.

Radiša Rajković, čija je baba bila rođena Dragutinova sestra, u jednoj prostoriji bistirčke mesne zajednice otvorio je svojevrsni muzej.

Radiša Rajković, rođak Dragutina Tomaševića

- Kako se Dragutin nije ženio i nije imao poroda, ja sam nasledio njegovo imanje i brinem se o njegovom grobu u Bistrici. Ovde su lični predmeti i druge stvari iz njegove kuće: torba sa kojom je išao na Olimpijske igre, petrolejka, šivaća mašina, stari gramofon na navijanje, krevet sa ćilimima, njegove fotografije i drugo što je sačuvano. Ko god dođe, može sve to da razgleda besplatno, a soba je uvek otvorena - kaže Radiša.

Tomašević je rođen u Bistrici

 Kako se Tomašević plasirao na Olimpijske igre

Dragutin Tomašević je rođen 1890., a 1905. odlazi u Beograd kod ujaka da uči trgovački zanat. Postaje član Sokolskog društva “Dušan Silni” i vrlo brzo ispoljava izuzetan talenat za gimnastiku i atletiku. Imao je 19 godina kada se trkao sa vozom “ćira” na relaciji Požarevac-Petrovac. Pretrčao je oko 40 kilometara i u Petrovac stigao nekoliko minuta pre voza.

Za učešće na Olimpijskim igrama u Stokholmu izborio se kao redov 18. pešadijskog puka u maju 1911. pobedom na trci Obrenovac-Košutnjak, na stazi dugoj 33 kilometra.

Osnovna škola u Bistrici

Bistrica ima Dom kulture, osnovnu školu do četvrtog razreda, Fudbalski klub „Bata Bulić“, i kako Bistričani vole da kažu, njihovo selo ima sve što i grad, pa bez preke potrebe ne odlaze u obližnji Petrovac na Mlavi.

* Ovaj tekst nastao je u sklopu projekta " Šansa za selo 2" koji sufinansira Opština Petrovac na Mlavi po osnovu Konkursa o sufinansiranju projekata  kojima se ostvaruje javni interes u oblasti javnog informisanja u 2017.godini.
-  Stavovi izneti u podržanom medijskom projektu nužno ne izražavaju stavove organa koji je dodelio sredstva.

0 komentar(a)

Vaš komentar

Vaša email adresa neće biti objavljena. Obavezna polja su osnačena *

Pratite nas na Instagramu

To Top